THUISKOMEN OP DE SPOED EN EEN ONVERWACHTE UITSTAP NAAR DE MATERNITEIT!

26-02-2018 00:00

Mijn laatste week als verpleegkundige in het Lubaga Hospital in Kampala breng ik door op de meer vertrouwde spoedafdeling. In het Sint-Rembertziekenhuis van Torhout had ik het geluk om op een vernieuwde spoedafdeling te werken, het contrast kan dan ook niet groter zijn. 


De spoedafdeling van het Lubaga Hospital

Op de spoed in het Lubaga Hospital is er plaats voor ongeveer een tiental patiënten. Ik tref twee bedden en een achttal niet-verstelbare onderzoekstafels aan in een L-vormige ruimte. Tussen elke tafel hangt normaal gezien een afschermgordijn, maar het gebeurt al eens dat zo’n gordijn ontbreekt. Je dient je dan te behelpen met een gammele paravan of je voert de handeling gewoon zonder enige vorm van privacy uit. Wat privacy betreft, daar ligt men in het algemeen ook niet echt van wakker. Iemand onderzoeken op de gang terwijl familie en andere mensen erop staan te kijken, is dan ook geen abnormaal gegeven en ook slingeren dossiers, aanvragen voor radiologie en vertrouwelijke documenten hier en daar wat rond. Voor het eerst zie ik echter wel een boekje opduiken dat moet dienen om alles in te noteren gaande van medicatietoediening, observaties, parameters tot te plannen onderzoeken. Echt een mooi opgebouwd document! Mocht het ziekenhuispersoneel dat nu ook nog optimaal gebruiken, dan maken ze het voor zichzelf en de collega’s van andere afdelingen een stuk makkelijker en misschien zou zelfs de Oegandese gezondheidszorg een tikkeltje verbeteren.


De spoedafdeling in L-vorm


De medicatiekast

In België klagen heel wat verpleegkundigen over het feit dat er meer en meer papierwerk bij komt kijken. Troost je, hier hebben ze eveneens veel papierwerk, maar bovendien ook nog eens overbodig dubbel werk. Zo wordt bijvoorbeeld elke persoon die zich aanmeldt op de spoedgevallen in het overzichtsboek ingeschreven. Voor iedere patiënt wordt telkens de naam, het patiëntennummer, de woonplaats, de leeftijd, de onderzoeken en de diagnose neergepend. Bij de patiënten waar men dan bijvoorbeeld de glycemie (suikergehalte) heeft laten meten, moeten diezelfde gegevens in 'het glycemieboek’ worden genoteerd plus het resultaat. Zo heb je op den duur vijf verschillende boeken die allemaal min of meer hetzelfde te vertellen hebben...


Parameterblad


Aanvraag radiologie

Over het algemeen komen dezelfde diagnoses voor als bij ons (beroerte, appendicitis, pneumonie, gebroken ledematen,…), maar meestal in een iets verder gevorderd stadium. Terwijl in België sommige mensen veel te vroeg naar het ziekenhuis gaan, komen hier veel mensen gewoon te laat. Dat zorgde er op een dag eens voor dat er in drie uur tijd een oudere man en twee baby’s doodgingen op spoed. Dat hakte er bij mij wel in. Voor de verpleegkundigen hier is dat jammer genoeg de ‘normaalste’ zaak van de wereld. Juist op die momenten hebben de ouders van de overleden baby nood aan wat steun en empathie, maar helaas maken ze hier amper tijd vrij om eens een praatje te maken met de betreffende mensen of hen bijvoorbeeld wat meer informatie te geven. De Oegandese ziekenhuispatiënten kijken dan ook verbaasd op als ik een babbel met hen maak. Het is even onwennig, maar dan ontdooien ze en appreciëren ze het ten zeerste.


De ideale verpleegkundige...

Natuurlijk zijn er ook heel wat verschillen. Zo komt het af en toe voor dat familieleden van de patiënt denken dat ze het beter weten dan de arts. We hadden een jongen die, door een val op de knie, rust voorgeschreven kreeg. De familie vond dit geen juiste behandeling en begon de knie te masseren en te manoeuvreren, met als gevolg dat de jongen de week erna terug binnenkwam met een serieus opgezwollen knie. Het nieuwe voorschrift: rust en ontstekingsremmers nemen. Benieuwd of we hem nog eens terug zullen zien… Ook bloed afnemen wordt hier op een aparte manier gedaan. Bij een bloedafname heb ik geleerd om dit al zittend op een stoel te doen en er vooral je tijd voor te nemen. Hier staat de schaal met al het nodige materiaal op de stoel en dienen studenten en verpleegkundigen bijgevolg voorovergebogen te staan om bloed af te nemen bij de patiënt. Grote ogen werden er dan ook getrokken toen ik effectief op die stoel ging zitten om de handeling uit te voeren. Voor hen is dat blijkbaar ondenkbaar. Nadat de geïmproviseerde knelband (een gewone geknobbelde handschoen) wordt aangebracht, prikt men bloed, worden de tubes opengedaan en laat men het bloed erin druppelen. De kans om in contact te komen met (besmet) bloed is hier nog steeds vele malen groter als bij ons. Daarna worden de tubes gelabeld (lees: de volledige naam, leeftijd en de bloedonderzoeken worden op de tube geschreven).


Al staand bloed afnemen...


Overzicht welke bloedonderzoeken bij welke tube horen.


ECG-toestel

Over het algemeen heb ik een aangename tijd op de spoedafdeling beleefd. Al waren er soms ook wel héél rustige dagen bij. Er is dan bitter weinig te doen en juist op die momenten waren er vele studenten aanwezig om aan hun stagetijd te voldoen. Het was er soms een beetje ‘vechten’ om werk. Gelukkig werd ik verantwoordelijk gesteld om de studenten aan te leren hoe ze een elektrocardiogram of ECG (hartfilmpje) dienen te maken. Doch had ik de indruk dat ik elders meer van nut kon zijn en daarom verliet ik de dienst wat eerder dan gepland. Mijn laatste vier dagen bracht ik door op de materniteit, of de afdaling waar de baby’s worden geboren. Ik ontmoette er Luna en Hendrika, twee Vlaamse laatstejaarsstudenten vroedkunde. Deze meiden zijn ondertussen al één maand stage aan het lopen op het verloskwartier van het Lubaga Hospital.


Luna en Hendrika samen met de lokale vroedkundigen

Het systeem op de materniteit werkt als volgt: hoogzwangere vrouwen komen binnen in een aparte ruimte en blijven daar tot ze ongeveer vijf centimeter opening hebben. Dan verhuizen ze naar het effectieve verloskwartier waar er zes, met gordijnen omsloten, kamertjes zijn. Al het nodige gerief om te bevallen is aanwezig, familieleden moeten er enkel voor zorgen dat alles klaar ligt om de baby te kleden en dat de vrouw in kwestie genoeg watten heeft om tussen de benen te stoppen om het vocht- en bloedverlies op te vangen. Soms is het echt een smerige bedoening. In tussentijd zitten de vroedkundigen op een stoel tussen de gordijnen of aan het bureau te wachten tot het moment van de bevalling. Ook hier krijgen de hoogzwangere vrouwen weinig tot geen steun. We namen met z’n drietjes dan maar het initiatief en deden kleine dingen die enorm werden gewaardeerd zoals wrijven op de rug, een hand geven tijdens de weeën, de vrouwen gerust stellen, etc…


Een voorbeeld van een verloskamertje

Dan is de bevalling aangebroken! Toch wel een spannend moment, zeker als die niet verloopt zoals gepland. Bij de eerste bevalling was de moeder al uitgeput vooraleer ze aan de ‘echte’ bevalling moest beginnen. Dat zorgde ervoor dat er snel overgegaan werd tot het zetten van ‘de knip’ om zo het geboortekanaal ruimer te maken. Ik kan je meedelen, knippen met een botte schaar zonder verdoving zorgt voor een getier en gegil dat door merg en been gaat. Toen de vroedkundige zag dat het niet het gewenste effect had, begon ze dan maar van bovenaf mee te duwen. Na meer dan veertig minuten persen, zag Chanelle eindelijk het levenslicht. De tweede bevalling die ik bijwoonde was zowaar nog erger. De bevalling verliep vlot tot men zag dat de navelstreng met twee lussen rond de hals van de baby verstrikt zat. Bovendien kon de navelstreng niet onmiddellijk losgemaakt worden, ook al werd deze snel doorgeknipt. Toen de baby geboren werd, zag hij blauw en lag hij er levenloos bij. Na een korte reanimatie hadden we terug een hartslag en ademhaling, wat een opluchting!


Houten stethoscoop om naar de harttonen van de baby te luisteren.

Na de bevalling wordt de baby kort getoond aan de moeder en dan direct meegenomen voor de weging, meting en reiniging. In tussentijd is er de nageboorte en wordt er nazorg gegeven aan de mama. Na een halfuurtje onder de warmtelamp te hebben gelegen, kan dan eindelijk het moeder-baby moment plaatsvinden. Op dat ogenblijk is er nog steeds geen vader te bespeuren, omdat het hier niet de gewoonte is dat zij aanwezig zijn voor en tijdens de bevalling.


Al de benodigdheden voor na de geboorte: weegtoestel, etc...

Een Oegandese vrouw krijgt gemiddeld zes kinderen en begint daar het liefst zo jong mogelijk aan. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Oeganda één van de landen is met het snelst groeiende bevolkingscijfer. Toch kan het ook eens rustig zijn op deze afdeling en dan is het operatiekwartier ‘the place to be’. Er vinden regelmatig ingrepen plaats zoals een keizersnede (omwille van bijvoorbeeld de bandl’s ring, zie foto) en een laparatomie (operatie waarbij de buik geopend wordt via een incisie in de buikwand) om een eierstokcyste te verwijderen. Blij dat ik deze operaties kon meevolgen! Het waren intense dagen, maar ik ben erg verheugd dat ik mijn periode als vrijwilliger op de afdelingen spoed en materniteit kon afsluiten.


Het operatiekwartier van de materniteit


Ovariumcyste of eierstokcyste verwijderd


Bandl's ring

De vier weken in het Lubaga Hospital zijn voorbij gevlogen! Ik kan iedere verpleegkundige enkel maar aanraden om ooit eens in een Afrikaans land als vrijwilliger aan de slag te gaan. Op voorhand moet je je er ten volle van bewust zijn dat je dit doet omwille van de ervaring, om eens met eigen ogen te zien hoe men in een Afrikaans ziekenhuis te werk gaat. Als je echter met het idee komt om hier effectief dingen te willen veranderen, zal je ongetwijfeld heel teleurgesteld terugkeren. Het is heel belangrijk om open-minded te zijn, de westerse bril af te zetten en alles op een andere manier te bekijken. Wees daarbij flexibel, want het loopt zelden zoals je verwacht. Dit avontuur heeft mijn blik enorm verruimd en het heeft me doen beseffen dat België echt tot de top van de wereld behoort wat betreft het ziekenhuiswezen. Het was een onvergetelijk avontuur!


Chanelle met een opgeluchte moeder

Loop nog niet weg van mijn miniblog, want er komen eerstdaags nog twee blogupdates aan! Ik ga het nog hebben over twee andere projecten van medevrijwilligers en ook in mijn vrije tijd heb ik vaak leuke ervaringen beleefd in de hoofdstad van Oeganda!

Vorige    Blogoverzicht    Volgende