DE CONFRONTERENDE OEGANDESE MANIER VAN WONDZORGBEHANDELING

16-02-2018 00:00

Mijn eerste twee weken in het Lubaga Hospital te Kampala breng ik door op de afdeling ‘Surgical OutPatient Department’. De patiënten die ik hier tegenkom, verblijven niet voor lange tijd in het ziekenhuis, maar komen op eigen initiatief om zich te laten behandelen. Op deze afdeling worden kleine operaties (zoals besnijdenis of een cyste verwijderen) uitgevoerd en kan je er terecht voor wondzorgbehandeling.


Kleine operaties worden op deze afdeling uitgevoerd.


Chirurgisch verwijderen van een cyste.

De afdeling Surgical OPD beschikt over drie onderzoekskamers voor de artsen, een wondzorgkamer met twee onderzoekstafels en een klein operatiekwartier. Op de gehele afdeling werken er overdag zo'n vier à vijf verpleegkundigen. Aan werkvolk is hier dus duidelijk geen gebrek, hun enthousiasme echter is soms ver te zoeken. Niet iedereen werkt in dit ziekenhuis omdat ze het graag doen, maar gewoon omdat ze een inkomen moeten hebben. Bovendien werkt het ziekenhuispersoneel gemiddeld twaalf uur per dag en zeker drie weekends op vier. Veelal loopt men hier dus te zuchten, te puffen of te geeuwen in het bijzijn van de patiënt. Soms tref je hen al slapend aan of zijn ze aan het bellen of sms’en tijdens het werk. Het contrast met het personeel in de Belgische ziekenhuizen kan eigenlijk niet groter zijn…


De wondzorgkamer

Van sommige dagtaken in het ziekenhuis is het mijns inziens doodnormaal dat je je snel gaat vervelen. Zo is één van de verpleegkundigen verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat er steeds voldoende steriele gaas en watten beschikbaar zijn. Dat betekent in praktijk: gazen knippen en toevouwen, watten afscheuren en in bolletjes rollen en dit alles in twee aparte boxen naar de autoclaaf of het sterilisatietoestel brengen. Daarnaast moet die persoon de gebruikte wondsets kuisen, terug herinpakken en steriliseren. Leuk om een tweetal dagen te doen, maar om me daar nu ganse dagen te moeten mee bezighouden: thanks, but no thanks!


Een studente verpleegkunde vouwt gazen op. Op de voorgrond zie je de reeds opgerolde watten.

Het betalingssysteem is ook compleet verschillend dan wat wij gewend zijn. In dit ziekenhuis gaan ze eerst langs bij de verpleegkundige die verantwoordelijk is voor de financiën. Zij bekijkt de wonde en gist de hoeveelheid en welk materiaal er nodig zal zijn om de wondzorg uit te voeren. Daarna moet de patiënt of diens familielid eerst die factuur betalen vooraleer ze überhaupt starten met de verzorging. Met andere woorden: geen geld is geen behandeling. Het valt mij echter op dat ze de rijkere populatie iets meer durven aanrekenen, terwijl er bij de armere bevolking ‘per ongeluk’ wel eens iets wordt vergeten…


De ziekenhuisfactuur dient eerst betaald te worden vooraleer de behandeling van start gaat...

De meest voorkomende behandelingen op Surgical OPD zijn het verzorgen van brandwonden veroorzaakt door kokend water (vooral bij spelende kinderen en baby’s), door ongevallen met boda boda motortaxi’s of door het gooien met zoutzuur. Daarnaast heb je ook nog de behandeling van amputatiewonden, ulcussen (een open plek of zweer aan het onderbeen) en hechtingswonden. Ik heb toch mijn bedenkingen bij de manier hoe de wondzorg hier wordt uitgevoerd. Bij ongeveer negentig procent van de gevallen kleeft het verband in de wonde. Voorzichtig verwijderen of het losweken van het verband; je zou als patiënt zijnde aan deze handelwijze de voorkeur geven, niet? Helaas, vele verpleegkundigen hier trekken simpelweg hard aan het verband tot het loskomt. Daarna gaan ze als een bruut tekeer en schrobben ze de wonde om die ‘proper’ te krijgen. Het logische gevolg is dat  tweedegraads brandwonden richting derdegraads evolueren en dat de nieuwe tere huid gewoon weer kapot wordt gewreven. Daarna gieten ze er een flinke geut iso-Betadine op, om dan te eindigen met een hele hoop verbandmateriaal. Mensen schreeuwen het uit van de pijn tijdens deze procedure en kinderen krijgen onder hun voeten van de ouders als ze ook maar durven te huilen! Allemaal de normale gang van zaken hier in Oeganda...


Ontsmetten na het verwijderen van de hechtingen.


Ulcus behandelen.

De gemiddelde Oegandese verpleegkundige staat over het algemeen niet open voor verandering. Vaak nemen ze blindelings alles over wat hen tijdens de opleiding wordt aangeleerd, zonder zichzelf ook ergens vragen bij een bepaalde behandelingsmethode te stellen. Bij brandwonden bijvoorbeeld prikken ze hier zonder uitzondering de blaren open en knippen ze al de huid weg. Als je hen vraagt naar het waarom van deze werkwijze, verklaren sommige verpleegkundigen dat de vloeistof en de huid al geïnfecteerd zijn en dus verwijderd moet worden, anderen daarentegen kunnen echter geen adequaat antwoord geven op deze vraag. Eenmaal ze hier iets op een bepaalde manier hebben geleerd, wijken ze daar zo goed als nooit meer van af. In discussie gaan heeft dus totaal geen zin…


Deze arme stakker is in een pot met kokend water terechtgekomen.


Mogen deelnemen aan een bijscholing over correct antibioticagebruik.

‘Steriliteit’ in Oegandese ziekenhuizen. Ik ga hier niet teveel woorden aan vuil maken, want daarbij zitten we niet op dezelfde golflengte. Toen ik de verpleegkundigen meedeelde dat wij in België meestal niet-steriele handschoenen gebruiken tijdens een wondzorg, was dat voor hen onbegrijpelijk. Hier wordt elke wondzorg met steriele handschoenen gedaan, maar die handschoenen worden dan weer totaal niet consequent gebruikt. Ik heb meermaals met mijn ogen staan draaien omdat ze veel fouten tegen steriliteit maken zonder het zelf te beseffen. Geen wonder dat het aantal wondinfecties hier hoger ligt dan bij ons en dat de wondgenezing bijgevolg ook veel langer duurt. Als ze dan nog eens op een bepaald moment doodserieus zeggen dat we in Europa ‘te steriel’ werken, kan ik me niet meer inhouden van het lachen...


Amputatiewondzorg met steriele handschoenen.

Ik besef dat ik hierboven een vrij negatief beeld heb geschetst over hoe het er aan toegaat op een bepaalde afdeling in een willekeurig ziekenhuis in Oeganda. België staat gekend als één van de toplanden wat betreft ziekenhuisbehandeling en de opleiding als verpleegkundige bij ons is dan ook navenant. In Oeganda staat men momenteel nog mijlenver verwijderd van onze ziekenhuisstandaard en dat is er duidelijk aan te merken. Hoewel ik in het ziekenhuis met open armen werd ontvangen en direct zelfstandig mocht werken, ga ik echter niet akkoord met vele van hun twijfelachtige behandelmethodes. Het is tot zover wel eens heel boeiende, leuke ervaring!


Annie, de hoofdverpleegkundige van de afdeling.

Next: na twee weken op de afdeling chirurgie, mag ik de benen eens strekken en een dagje meevolgen tijdens een outreach-sessie. Twee dagen in het operatiekwartier staan eveneens op het menu van de volgende blogtekst!

Vorige    Blogoverzicht    Volgende